Μπήκαμε αισίως στη… σεζόν της βασιλόπιτας. Τα έθιμα και οι παραδόσεις μας επιβάλλουν την κοπή του πρωτοχρονιάτικου κέικ τα ξημερώματα της πρώτης μέρας του νέου έτους.

Ας είμαστε, όμως, ειλικρινείς. Γνωρίζουμε από τώρα ότι θα απολαμβάνουμε (και ας ισχυριζόμαστε οι περισσότεροι δημοσίως το αντίθετο) βασιλόπιτα μέχρι και το Φεβρουάριο στις εκδηλώσεις εταιρειών, συλλόγων ή άλλων οργανωμένων συνόλων.

Πιστεύεται ότι η βασιλόπιτα ως έθιμο προέκυψε από την αρχαία εορτή των «Κρονίων» (ή τα ρωμαϊκά Σατουρνάλια που πήραν στη συνέχεια τη σκυτάλη), γιορτή αφιερωμένη στον ελληνικό Θεό Κρόνο, όπως λέει και το όνομά της. Με βάση αυτήν την εκδοχή, οι Φράγκοι υιοθέτησαν στη συνέχεια το έθιμο και το εμβολίασαν με τη συνήθεια της τοποθέτησης νομίσματος μέσα στην πίτα, ανακηρύσσοντας μάλιστα τον τυχερό που θα το έβρισκε ως τον βασιλιά της βραδιάς.

Υπάρχει και η άποψη ότι η βασιλόπιτα διαδέχθηκε το έθιμο του εορταστικού άρτου που προσέφεραν οι αρχαίοι Έλληνες στις θεούς κατά τις μεγάλες αγροτικές γιορτές, τα Θαλύσια και Θεσμοφόρια.

Κατά την ορθόδοξη θρησκευτική παράδοση βεβαίως τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά και η βασιλόπιτα έλκει την καταγωγή της από την Καισαρεία της Καππαδοκίας. Όταν ήταν επίσκοπος ο Μέγας Βασίλειος, επιχείρησε να την καταλάβει για να την λεηλατήσει ο Έπαρχος της Καππαδοκίας. Ο Μέγας Βασίλειος κάλεσε τότε τους πλούσιους να συγκεντρώσουν τα χρυσαφικά και τα νομίσματά τους για να τα παραδώσουν ως λύτρα. Η πόλη γλίτωσε ως εκ θαύματος από την καταστροφή και ο Μέγας Βασίλειος θέλησε να επιστρέψει τα χρυσαφικά. Μη γνωρίζοντας τους ιδιοκτήτες τους, όμως, διέταξε να παρασκευαστούν μικροί άρτοι και τοποθέτησε εντός τους τα νομίσματα ή τα χρυσαφικά και τα μοίρασε στους κατοίκους την επομένη του Εκκλησιασμού. Έτσι καθιερώθηκε η κοπή της βασιλόπιτας ανήμερα της γιορτής του Αγίου Βασιλείου.

Όσες εκδοχές υπάρχουν για την προέλευση του εθίμου της βασιλόπιτας, άλλες τόσες εκδοχές μπορεί να εντοπίσει κανείς για την παρασκευή της ή τη μορφή της. Επικρατεί συνήθως η «σμυρνέικη» εκδοχή δηλαδή, το κέικ με αλεύρι, αβγά, ζάχαρη, γάλα, κονιάκ και πορτοκάλι. Στην δυτική Μακεδονία πάντως η βασιλόπιτα είναι συχνά πρασόπιτα ή τυρόπιτα, ενώ σε κάποιες περιοχές τη φτιάχνουν ως τσουρέκι. Συνήθως αναγράφεται στην επιφάνεια του πρωτοχρονιάτικου κέικ με αποφλοιωμένα αμύγδαλα ή ζαχαρόπαστα ο αριθμός του νέου έτους.

Αυτό που είναι σταθερό παντού και πάντα είναι το τελετουργικό για την κοπή της βασιλόπιτας. Ο νοικοκύρης του σπιτιού θα τη σταυρώσει, θα την κόψει και θα την μοιράσει στα μέλη της οικογένειας, αφού πρώτα βάλει στην άκρη κομμάτια για τον Χριστό, την Παναγία, τον Άγιο Βασίλειο ή ακόμη και για τους ξενιτεμένους κάθε οικογένειας. Και όπως κάθε χρόνο θα συγχαρούμε τον…. συνήθως μόνιμο νικητή στη μάχη του φλουριού και θα παραπονεθούμε για την κακή μας τύχη, έτσι για το… καλό της χρονιάς.

Προμηθευτείτε εγκαίρως τα απαραίτητα συστατικά για τη δική σας αγαπημένη εκδοχή της βασιλόπιτας στις Υπεραγορές Αλφαμέγα! Δείτε τις προσφορές μας στο τελευταίο μας φυλλάδιο.